![ζευγάρι που η γυναίκα έχει καταλάβει από ενδείξεις πως ο σύντροφός της είναι ναρκισσιστής](/images/Arthra_Psixikis_Ygeias/psychikes_diataraxes/narkissismos/EndeikseisSxeshNarkissisth_f.jpg)
Η λέξη ναρκισσιστής χρησιμοποιείται αρκετά στις μέρες μας, εν μέρει εξαιτίας του εγωκεντρικά προσανατολισμένου κόσμου μας. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προσφέρουν την ευκαιρία σε όλους να πουν «κοίταξε με» και η κουλτούρα μας έχει ωθήσει τους ανθρώπους σε ένα μοτίβο σχέσεων που βασίζεται στη παραγγελία: μπορείς να διαλέξεις όποια «γεύση» σου αρέσει ανά πάσα στιγμή.
Αρχικά ας επισημάνουμε ότι υπάρχει μια διαφορά ανάμεσα στις ναρκισσιστικές τάσεις και την ξεκάθαρα Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας (ΝΔΠ), η οποία διαγιγνώσκεται από τους ειδικούς. Στην πέμπτη έκδοση του διαγνωστικού και στατιστικού εγχειριδίου ψυχιατρικών διαταραχών της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας (DSM-5), ο ορισμός της ΝΔΠ χαρακτηρίζεται από ένα διάχυτο μοτίβο μεγαλομανίας (τόσο στη φαντασία όσο και στη συμπεριφορά), μια συνεχή ανάγκη για θαυμασμό και την έλλειψη ενσυναίσθησης, ξεκινώντας από το πρώιμο στάδιο ενηλικίωσης.
Επομένως, αυτή είναι μια διαταραχή προσωπικότητας ενηλίκων και όσοι έχουν διαγνωσθεί με αυτή συνήθως έχουν τουλάχιστον πέντε από τα εννέα ακόλουθα χαρακτηριστικά.
- Μεγαλεπήβολη αίσθηση αυτοαξίας
- Ενασχόληση με φαντασιώσεις απεριόριστης επιτυχίας, εξουσίας, λαμπρότητας, ομορφιάς, ή ιδανικής αγάπης
- Την πεποίθηση ότι αυτός ή αυτή είναι μοναδικός/ή και μπορεί να ταιριάξει, μόνο με άλλα ξεχωριστά ή υψηλού κύρους άτομα ή φορείς
- Ανάγκη για υπερβολικό θαυμασμό από τους άλλους
- Αίσθηση ανωτερότητας
- Συμπεριφορά εκμετάλλευσης σε διαπροσωπικό επίπεδο
- Έλλειψη ενσυναίσθησης
- Φθόνος για τους άλλους ή πεποίθηση ότι οι άλλοι τους φθονούν
- Επίδειξη αλαζονείας και υπεροπτικών συμπεριφορών ή στάσεων
Σίγουρα δεν μπορεί να κριθεί μία τέτοια συμπεριφορά μόνο από ένα σαββατοκύριακο όταν για παράδειγμα ο/η σύντροφός μας που εργάζεται υπερβολικά, δεν πληρώνεται ικανοποιητικά και έχει απογοητευτεί, αποφασίζει να κάνει αυτά που επιθυμεί επειδή είναι τα γενέθλια του. Πρόκειται για μόνιμα χαρακτηριστικά που έχουν παγιωθεί στην προσωπικότητα κάποιου. Βασίζονται στην ταυτότητα και στη γενικότερη συμπεριφορά τους. Πρόκειται για τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρονται στον κόσμο και στις σχέσεις τους.
Διαβάστε σχετικά: Ναρκισσιστική κακοποίηση: όταν το παραμύθι γίνεται εφιάλτης: σημάδια αναγνώρισης
Ας περάσουμε τώρα από το θεραπευτικό πλαίσιο σε ένα πιο πρακτικό επίπεδο.
Γιατί μας ελκύουν οι ναρκισσιστές; Η απάντηση είναι: επειδή μπορεί να είναι χαρισματικοί. Δεδομένου ότι «πρέπει» να είναι το επίκεντρο της προσοχής, έχουν εξασκηθεί για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Έχουν δημιουργήσει το χάρισμα τους, το οποίο θεωρείτε ότι είναι η αυτοπεποίθησή τους. Και λαμβάνοντας προσοχή μέσα από το άτομο που βρίσκεται στο «προσκήνιο» και που λαμβάνει την προσοχή όλων, σας κάνει να αισθάνεστε καλύτερα για τον εαυτό σας και για αυτό που λείπει μέσα σας.
Δεν το γνωρίζετε αυτό, καθώς συμβαίνει χωρίς να γίνεται αντιληπτό. Μέχρι που να συνειδητοποιήσετε ότι δεν πρόκειται για αυτοπεποίθηση, αλλά για ανασφάλεια. Συμπεριφέρεται με αυτό τον τρόπο για να αποδείξει την αξία του. Όχι επειδή είναι ένας πραγματικά πνευματώδης και γοητευτικός άνθρωπος, αλλά επειδή φοβάται να είναι συνηθισμένος. Αλλά μέχρι τότε μπορεί ήδη να ζείτε μαζί του, όπου και γίνονται εμφανείς οι πληγές σας από τη συμπεριφορά του.
Όταν κοιτάζω τον ναρκισσισμό από την οπτική της ευαλωτότητας, βλέπω τον φόβο που βασίζεται στην ντροπή του να αισθάνεται κάποιος συνηθισμένος, σαν όλους τους άλλους. Βλέπω τον φόβο του να μην νιώθει ποτέ αρκετά συναρπαστικός για να τον προσέξουν, να τον αγαπήσουν ή να καλλιεργήσουν την αίσθηση ενός σκοπού. Brene Brown
Ακολουθούν πέντε ναρκισσιστικές τάσεις που μπορεί να υποδηλώνουν μια κακοποιητική σχέση. Και πάλι, κάποιος πρέπει να παρουσιάζει συνέπεια ως προς αυτές τις τάσεις. Να μην τις εμφανίζουν μόνο μία φορά ή όταν είναι απογοητευμένοι ή δεν έχουν επίγνωση του εαυτού τους, επειδή όλοι μας μπορούμε όλοι να είμαστε ναρκισσιστές μια στο τόσο.
1. Δεν σε ακούνε
Μπορεί να φαίνεται ότι σε ακούνε. Αλλά το μόνο που ακούν είναι τους εαυτούς τους να προετοιμάζουν γρήγορα αυτά που θα πουν στη συνέχεια. Δεν ακούνε τι λέτε επειδή δεν έχουν την ικανότητα να έχουν ενσυναίσθηση. Ο νοητικός τους διακόπτης έχει κλειδώσει στην προσπάθεια να τους κατανοούν παρά στην προσπάθεια κατανόησης των άλλων. Η συζήτηση με έναν ναρκισσιστή είναι σαν να οδηγείτε ένα δρόμο μονής κατεύθυνσης χωρίς να το γνωρίζετε, και να αναρωτιέστε γιατί δεν έρχεται κανείς άλλος από το αντίθετο ρεύμα.
2. Δεν δέχονται κριτική
Να θυμάστε: είναι τέλειοι. Ή τουλάχιστον έτσι θέλουν να τους βλέπει ο κόσμος. Και η κριτική σημαίνει ότι δεν είναι τέλειοι. Αυτό δεν είναι κάτι που είναι πρόθυμοι να εγκαταλείψουν. Δεν έχει σημασία πόσο πολύ λένε ότι σε αγαπάνε. Αγαπούν τους εαυτούς τους περισσότερο. Αν επιτρέψουν την κριτική, όλος τους ο κόσμος θα καταρρεύσει.
3. Οι κανόνες δεν ισχύουν για αυτούς
Πιστεύουν ότι είναι ξεχωριστοί. Πιο έξυπνοι, πιο σέξι, πιο αστείοι από τους άλλους. Οι κανόνες είναι μόνο για τους άλλους. Αν τους ακολουθήσουν, θα γίνουν ο μέσος όρος. Αυτοί είναι πάνω από τους κανόνες. Το πρόβλημα είναι ότι όλες οι υγιείς σχέσεις έχουν κανόνες. Αυτό είναι που κάνει μία σχέση ασφαλή και η ασφάλεια είναι αυτή που χτίζει την εμπιστοσύνη. Εάν κάποιος δεν πιστεύει ότι οι κανόνες δεν ισχύουν για αυτόν, η σχέση είναι τελικά επισφαλής.
4. Ποτέ δεν κάνουν λάθος
Αν κάνουν λάθος, αυτό σημαίνει ότι είναι ίσοι ή κατώτεροι από εσάς. Και αυτό σημαίνει ότι δεν είναι πλέον ξεχωριστοί. Δεν γίνεται να κάνουν λάθος. Και δεδομένου ότι ποτέ δεν κάνουν λάθος, πάντα θα είναι δικό σας το λάθος. Σας επιρρίπτουν πολλές κατηγορίες. Όσο περισσότερο δεν κάνουν λάθος, τόσο περισσότερο πιστεύετε ότι κάνετε εσείς λάθος. Όχι για αυτά που κάνετε. Αλλά για αυτό που είστε.
Διαβάστε σχετικά: «Αρκετά είπαμε για μένα! Ας μιλήσουμε για σένα. Τι πιστεύεις για μένα;» Είστε παιδιά γονιών νάρκισσων;
5. Δεν αναλαμβάνουν ποτέ ευθύνη
Εάν ποτέ δεν κάνουν λάθος, δεν υπάρχει καμία ευθύνη να αναλάβουν. Η ανάληψη ευθύνης έρχεται όταν πιστεύουμε ότι κάναμε ή είπαμε κάτι λάθος. Έτσι αναλαμβάνουμε την ευθύνη για αυτό. Αλλά αν πιστεύουμε ότι ποτέ δεν κάνουμε λάθος, δεν υπάρχει λόγος για να αναλάβουμε καμία ευθύνη. Ωστόσο, ο κίνδυνος της μη ανάληψης ευθυνών δεν έχει σχέση με το σωστό ή το λάθος. Όταν κάποιος δεν αναλάβει καμία ευθύνη, παγώνει την ανάπτυξή του και όταν ένα άτομο σε μια σχέση σταματά να αναπτύσσεται, θα υπάρχουν συγκρούσεις.
Εάν έχετε υπάρξει σε μια κακοποιητική σχέση με έναν ναρκισσιστή, το πρώτο βήμα είναι να σταματήσετε να κατηγορείτε τον εαυτό σας. Είναι εύκολο να πιστεύετε ότι κάνατε κάτι λάθος. Ή ότι θα έπρεπε να έχετε επιλέξει με περισσότερη προσοχή έναν σύντροφο. Όμως, δεν ήσασταν εσείς το πρόβλημα.
Επίσης, δεν συνέβη σε μια νύχτα. Υπήρξε μια ολόκληρη διαδικασία, όπως το φλερτ και οι όμορφες στιγμές που φαίνονταν ειλικρινείς. Η ασφυξία και η χειραγώγηση ήρθαν αργότερα, όταν αρχίσατε να αμφισβητείτε τη δική σας αξία. Και αυτό είναι το κομμάτι που πρέπει να θυμήσετε στον εαυτό σας. Ανεξάρτητα από το πόσο καιρό χρειάστηκε, η αμφισβήτηση αυτή σας οδήγησε να εγκαταλείψετε τη σχέση. Είτε έτσι είτε αλλιώς, αυτή η αμφισβήτηση αποδεικνύει ότι πιστεύετε ότι έχετε αξία. Αξίζετε μια καλύτερη σχέση. Να έχετε εμπιστοσύνη σε αυτό. Θα σας οδηγήσει σε μια νέα πορεία αποδοχής, συγχώρεσης και εμπιστοσύνης στον εαυτό σας.
Όταν ένας ναρκισσιστής σας απορρίπτει, σημαίνει ότι δεν μπορούσε να σας χειραγωγήσει. Ανεξάρτητα από το πόση κακοποίηση ασκούσε – εσείς έχετε αξίες, αυτοπεποίθηση, και αυτοεκτίμηση. Ήσασταν ένας καθρέφτης για τη δυσλειτουργία του. Θεωρήστε την αποχώρηση του ως φιλοφρόνηση. Tess Brewer
Πηγή: psychologytoday.com
Απόδοση: Γεωργιάννα Βιολάτου
Επιμέλεια: PsychologyNow.gr
*Απαγορεύεται ρητώς η αναπαραγωγή χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων της ιστοσελίδας*